Wyposażenie pracowni radiologiczych

Aparaty rezonansu magnetycznego (MR)

Parametrem istotnym przy ocenie aparatu MR jest natężenie pola określanego wartością wyrażoną w teslach (T). Czym wyższa wartość T tym lepszy stosunek sygnału do szumu co wiąże się ze zwiększeniem rozdzielczości oraz skróceniu czasu badania. W praktyce - przy pomocy aparatów wysokopolowych można wykryć małe zmiany niedostępne dla niskopolowych a także uzyskiwać obrazy o lepszej jakości. Aparaty wysokopolowe warunkują możliwość realizacji zaawansowanych technik badania MR jak spektroskopia, dyfuzja, czy badania czynnościowe.
Kolejny ważny wyznacznik to liczba cewek. Od ich zastosowania zależy wiarygodność uzyskiwanych obrazów. Dla przykładu do badań poszczególnych odcinków kręgosłupa konieczne jest posiadanie osobnych cewek. W przypadku ich braku wiarygodność badania MR będzie znacznie ograniczona.

Kolejnymi parametrami określającymi jakość systemu MR są natężenie gradientów a także czas narastania gradientów. Parametry te pozwalają porównywać aparaty w tych samych kategoriach.
Niskopolowe systemy ze względu na małe natężenie pola mogą być wykonane w wersji tzw. otwartej. Ułatwia to badanie osób z klaustrofobią czy małych dzieci, kiedy potrzebne jest towarzystwo rodziców lub lekarza anestezjologa. Badanie MR w przypadku klaustrofobii z użyciem aparatów wysopolowych może być wykonywane z zasłoniętymi oczami po uprzednim podaniu środka uspokającego (np. Relanium).

Obecność strzykawki automatycznej, w przypadku aparatu MR, pozwala wykonywać badania naczyniowe (angio MR) z użyciem środków kontrastowych co jest warunkiem wykonywania angiografii naczyń obwodowych.

Większe możliwości diagnostyczne dają aparaty z większą liczbą sekwencji a także zaawansowanych technik (spektroskopia, dyfuzja, perfuzja, badania czynnościowe, programy kardiologiczne).

Aby w pełni wykorzystać możliwości techniczne aparatu MR konieczne staje się dysponowanie dodatkową konsolą diagnostyczna ze specjalistycznym oprogramowaniem, co jest szczególnie istotne gdy pracownia wykonuje większą liczbę badań. Jest to także wymóg NFZ.
Należy zwrócić uwagę na dodatkową okoliczność.

W Szpitalu Jana Pawła II w Krakowie funkcjonują dwa aparaty o dużych różnicach poziomu technicznego - wysokiej klasy Vision-Sonata (1,5 T) oraz podstawowej klasy, niskopolowy Magneton C 0.35 T. Także w Szpitalu Uniwersyteckim funkcjonują dwa aparaty MR - wysokiej klasy
Signa Excite a także niskopolowy C-Scan do specjalnych zastosowań (badania stawów).
Każde badanie MR winno posiadać opis wykonany przez radiologa a dodatkowo dokumentację obrazową. Może to być nagranie na CD-R lub zdjęcia wykonane na filmie przy pomocy procesora cyfrowego.

Zgodnie ze standardami NFZ, kierownikiem pracowni MR winien być specjalista radiolog (II stopień specjalizacji) z co najmniej dwuletnim stażem pracy w MR. NFZ określa także minimalna liczbę specjalistów-radiologów i techników jacy powinni być zatrudnieni w pracowni tak aby zabezpieczyć jej pracę. W warunkach województwa Małopolskiego zaznaczają się braki specjalistów w tym zakresie; w niektórych pracowniach brak jest wymaganego minimum kadrowego.

I . Aparaty wysokopolowe - wysokie zawansowanie techniczne

1. Aparat Signa Excite 1,5 T General Electric (Zakład Diagnostyki Obrazowej, Szp. Uniwersytecki w Krakowie)
Instalacja w roku 2004
Cewki: głowowa, mammograficzna, miedniczna, torso, uniwersalna kręgosłupowa, elastyczna do stawów, endorektalna, pierścieniowe 3 i 5 cali do badań małych struktur, spektroskopowe (protonowa, fosforowa)
Zaawansowane techniki diagnostyczne: protonowa i fosforowa spektroskopia, funkcjonalne obrazowanie mózgu, dyfuzja i perfuzja, angiografia obwodowa (przesuwany stół), mammografia MR, badania MR w ciąży, badania noworodków w specjalnym inkubatorze, kompleksowe badanie prostaty cewką transrektalną, badania kardiologiczne. Aparat posiada także możliwość wykonywania biopsji zarówno gruboigłowej jak i mammotomicznej piersi.
Trzy dodatkowe konsole diagnostyczne.
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów.
Strzykawka automatyczna. Pulsoxymetr. Wyposażenie dodatkowe do badań czynnościowych mózgu.

2. Aparat Vision - Sonata 1,5 T Siemens (Szpital im. Jana Pawła II w Krakowie)
Instalacja w roku 2003
Cewki: głowowa, kręgosłupowa, barkowa, kolanowa, szyjna, sercowa, flex,
Zaawansowane techniki diagnostyki: protonowa spektroskopia, perfuzja, dyfuzja, badania kardiologiczne, angiografia obwodowa.
Dwie dodatkowe konsole diagnostyczne
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów.
Strzykawka automatyczna.

3. Aparat Signa Horizon 1,5 T General Electric (Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie)
Instalacja w roku 2006
Cewki: głowowa, miedniczna, szyjna, torso, uniwersalna
kręgosłupowa, elastyczna do stawów
Zaawansowane techniki diagnostyczne: perfuzja, angiografia
obwodowa (po zainstalowaniu strzykawki automatycznej),
kardiologiczna.
Dodatkowa konsola diagnostyczna.
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów.
Zaplecze do badania małych dzieci w znieczuleniu

II. Aparaty wysokopolowe - poziom podstawowy

1. Aparat Picker Eclipse 1,5T - Picker (Centrum Onkologii - aparat zainstalowany w II Klinice Ch. Wewnętrznych Szp. Uniwersyteckiego w Krakowie)
Instalacja w roku 2000 (aparat wyprodukowany w roku 1997, a następnie składowany do czasu instalacji)
Cewki: głowowa, szyjna, kręgosłupowa, stawowa, barkowa, flex, uniwersalna kręgosłupowa
Brak dodatkowej konsoli diagnostycznej
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Aparat starszego typu
 

III. Aparaty niskopolowe

1. Aparat Giroscan NT 0,5 T - Philips (Szpital Szczeklika w Tarnowie)
Instalacja w roku 2003.
Cewki: głowowa, torso, miednicowa, stawowa
Brak dodatkowej konsoli diagnostycznej.
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów.

2. Aparat Picker Apollo 0,5 T - Picker (Centrum Medyczne Ujastek w Krakowie)
Instalacja w roku 1999
Cewki: głowowa, barkowa, kręgosłupowe
Brak dodatkowej konsoli diagnostycznej.
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Aparat starszego typu

3. Aparat Magnetom C 0,35 T - Siemens (Szpital im. Balzera w Zakopanem)
Instalacja w roku 2007
Cewki: głowowa, szyjne, kręgosłupowa/brzuszna, kończynowa, miednicowa, stawowe
Dodatkowa konsola diagnostyczna
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Tzw. system otwarty. Na wyposażeniu pulsoxymetr

4. Aparat Magnetom C 0,35 T - Siemens (Szpital w Nowym Sączu)
Instalacja w roku 2007
Cewki: głowowa, szyjne, kręgosłupowa/brzuszna, barkowa,
kończynowa, do ręki
Dodatkowa konsola diagnostyczna
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Tzw. system otwarty.

5. Aparat Magnetom C 0,35 T - Siemens (Szp. Jana Pawła II w Krakowie)
Instalacja w roku 2007
Cewki: głowowa, szyjne, kręgosłupowa/brzuszna, barkowa,
kończynowa, do ręki
Dodatkowa konsola diagnostyczna
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Tzw. system otwarty.

6. Aparat Concerto 0,2 T - Siemens (Centrum Diagnostyki w Suchej Beskidzkiej)
Instalacja w roku 2003
Cewki: głowowa, szyjna, kręgosłupowe, barkowa, łokciowa, kolanowa.
Dodatkowa konsola diagnostyczna
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Tzw. system otwarty.

7. Aparat Signa Excite 0,2 T - General Electric (Spectra Medical sp. z o.o.)
Modernizacja w roku 2006 aparatu zainstalowanego w 2003
Cewki: głowowa, kończynowa, kolanowa, nadgarstkowa, barkowa, kręgosłupowa.
Dodatkowa konsola diagnostyczna - wspólna dla dwóch aparatów MR i TK
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów
Uwagi:
Tzw. system otwarty.

IV. Aparaty specjalne / dedykowane

1. Aparat C-Scan 0,2 T - Esaote (Zakład Diagnostyki Obrazowej, Szpital Uniwersytecki w Krakowie)
Instalacja w 2007
Jest to specjalistyczny aparat przeznaczony do badania stawów (stopy, stawy skokowe, stawy kolanowe, ręce, nadgarstki, stawy łokciowe). Konstrukcja aparatu nie wymaga wprowadzania pacjenta a jedynie jego kończyny do otworu w którym następuje badanie. Aparat wyposażony jest w komplet cewek.
Dodatkowe dwie konsole diagnostyczne.
Procesor cyfrowy do zapisu obrazów.
Uwaga: Jest to aparat niskopolowy w wersji zamkniętej co umożliwia (mimo pola 0,2 T) uzyskanie bardzo wysokiej jakości obrazów. Aparat jest wyposażony w tzw. Virtual Nawigator czyli system system umożliwiający obrazowanie multimodalne; jest on podłączony do ultrasonografu. Zaawansowane algorytmy przetwarzania obrazu umożliwiają złożenie i skalibrowanie dwu różnych typów obrazów oraz uzyskanie niespotykanego w innych systemach obrazu diagnostycznego (np. przepływy Dopplera kolorowego na tle anatomicznego obrazu narządu wykonanego MR). System ten stosowany jest do wczesnej diagnostyki chorób reumatycznych.